Niedziela Zapustna, czyli Pięćdziesiątnica: ostatnie dni Przedpościa, “za chwilę” Popielec, a z nim Wielki Post, czyli święta kwarantanna przed Wielkanocą.

Dzisiaj, a potem w poniedziałek i wtorek “starsza forma” rytu rzymskiego zachowuje, jak w poprzednie tygodnie, starożytną kolektę. Ostatnia kolekta Przedpościa brzmi następująco:

Preces nostras, quaesumus, Domine, clementer exaudi :

atque a peccatorum vinculis absolutos,

ab omni nos adversitate custodi.

Słysząc ją lub czytając, możemy odnieść wrażenie jakiegoś deja vu – że gdzieś niedawno już się z tym spotkaliśmy. To wrażenie jest o tyle uzasadnione, że kolekta Pięćdziesiątnicy jest co prawda samoistna, ale w oczywisty sposób łączy motywy obecne w kolektach dwóch poprzednich niedziel przedpostnych.

Pierwsze zdanie jest niemal dosłownym powtórzeniem pierwszego zdania kolekty Siedemdziesiątnicy:

Naszych próśb – prosimy, Panie – łaskawie wysłuchaj.

Z kolei skierowane do Boga wezwanie finalne powtarza motyw obecny w kolekcie poprzedniej niedzieli, Sześćdziesiątnicy:

Strzeż nas od wszelkiej przeciwności.

A jednak jest w tej modlitwie coś swoistego, jej własnego – jest to wskazanie na naszą kondycję – na kondycję tych, którzy proszą o łaskawe wysłuchanie ich modlitw, modlitw o ustrzeżenie od wszelkich przeciwności.

We wtrąceniu między zdaniem pierwszym i wezwaniem końcowym czytamy:

- i rozwiązanych z więzów grzechów…

“Rozwiązanych z więzów grzechów, strzeż nas od wszelkiej przeciwności”. Dopiero całe to zdanie jest ową kroplą zdrowej doktryny, która sączy się niedzielę po niedzieli, tydzień po tygodniu, dzień po dniu z modlitw katolickich. Istnieje łaska podstawowa: że przybliżono nas do życia Bożego, rozwiązując z niewoli grzechu. Ale na tym nie koniec: prosimy, abyśmy – dzięki tej łasce Bożej wolności – zwyciężali nad tym, co sprzeciwia się jej, co sprzeciwia się nam nią uwolnionym.

I z tymi słowami idziemy przez najbliższe “kuse dni”, aż tradycyjna modlitwa kościelna w Poście nie zacznie nam po swojemu wypominać, że czas wstąpić w czterdziestodniowe oczyszczenie.

PS

Z obecnego na areopagu21 wpisu p. Dariusza Bruncza dowiedziałem się, że dzisiaj również luteranie obchodzili swoją ostatnią niedzielę Przedpościa – i że czytano im w zborze ten sam introit i tę samą ewangelię, które należą do tradycji łacińskiej Kościoła, przechowywanej obecnie w “starszej formie” rytu rzymskiego. To niezwykłe, że “przedsoborowa” liturgia łacińska (z korzeniami w VI wieku św. Grzegorza) okazuje się bardziej – hmmmm – ekumeniczna niż ta “posoborowa”, reformowana m.in. “ze względów ekumenicznych” po Vaticanum II. Dziwny jest ten świat!

Paweł Milcarek

Alikwoty+

Zaczął się ostatni tydzień rozwijający chwałę Wcielenia – następna niedziela rozpocznie Przedpoście, łagodny okres przejścia od radości Objawienia Pańskiego do pokutnego czuwania Postu. Jeśli chodzi o modlitwę podaną przez Kościół na ten tydzień, w “starszej formie” rytu rzymskiego, brzmi ona następująco:

Praesta, quaesumus, omnipotens Deus :

ut semper rationabilia meditantes,

quae tibi sunt placita, et dictis exsequamur, et factis.

W moim mszaliku łacińsko-polskim z 1963 roku przetłumaczono to w taki sposób:

Spraw, prosimy Cię, wszechmogący Boże,

abyśmy stale rozważając prawdy duchowe,

spełniali słowem i czynem to, co się Tobie podoba.

Nie jest to jedyne tłumaczenie, z którym można się spotkać. Istnieje bowiem takie zupełnie oficjalne: zatwierdzony przekład tej modlitwy, która w mszale zreformowanym zjawia się w 7. Niedzielę Okresu Zwykłego (czyli w tym roku – za tydzień!) odróżnia się tym, że używa słów “Twoja nauka” tam, gdzie dawny przekład mówi o “prawdach duchowych” – zaś oryginał posługuje się słowem rationabilia. Więcej »